Jahrzeit

De jaarlijkse sterfdag van een overledene, met een kaars en het Kaddisj.

Jahrzeit, ook jahrtzeit of jortsajt, is Jiddisch voor de jaarlijkse sterfdag van een ouder of ander naaste. De datum volgt de joodse maankalender, zodat hij elk jaar op een andere dag in de gewone kalender valt. Het is een van de belangrijkste momenten van herdenking in het joodse leven.

Op de jahrzeit wordt een kaars aangestoken die vierentwintig uur brandt, de jahrzeitkaars, vaak in een glas. Het licht verwijst naar een vers uit Spreuken: de ziel van de mens is een lamp van de Heer. De nabestaande zegt in de synagoge het kaddisj, het gebed dat God heiligt, en krijgt soms de eer om naar de Tora te worden opgeroepen. Veel mensen geven op die dag tsedaka, liefdadigheid, leren een tekst ter nagedachtenis, of bezoeken het graf.

Daarnaast wordt de overledene vier keer per jaar herdacht in het Jizkor-gebed, op Jom Kipoer en op de laatste dagen van Pesach, Sjavoeot en Soekot. Het rouwjaar na een overlijden kent eigen gebruiken, en de jahrzeit sluit daarop aan als een blijvende, jaarlijkse band.

Veel mensen merken dat ze rond de jahrzeit dromen over hun overleden ouder of grootouder. In de joodse traditie wordt zo'n droom meestal niet als voorspelling gelezen, maar als een uitnodiging om te gedenken: een kaars aan te steken, kaddisj te zeggen of iets goeds te doen ter nagedachtenis. De rabbijnen blijven nuchter: wie met een overledene bezig is, droomt over hem.

Wie de exacte datum niet weet, kan een rabbijn of een jahrzeit-kalender raadplegen; veel synagogen sturen hun leden jaarlijks een herinnering.

Op Dreamkin verwijzen joodse lezingen van dromen over overledenen vaak naar dit gebruik.