Begrippen

In droomverklaring komen woorden voor die niet iedereen kent. Hier staat kort wat ze betekenen, met een uitgebreidere toelichting per begrip.

Winti

• Kra De ziel of levenskracht van een mens in de Winti-traditie.
• Yorka De geest van een overledene; in dromen vaak een bezoek van een voorouder.
• Winti Zowel de Surinaamse spirituele traditie als de krachten die daarin worden erkend.
• Apuku Bos en natuurgeesten, vaak verbonden aan bomen, dieren en wilde plaatsen.
• Mama Aisa Godin van de aarde en hoofd van alle winti-pantheons.
• Anana De Schepper in de Winti-traditie, oorsprong van alle winti's.
• Djodjo De bovennatuurlijke ouders die je vanaf je geboorte beschermen.
• Tata Bosoe Hoofd van de water-winti's, heerser over rivieren, kreken en zee.
• Kromanti Krijgshaftige, beschermende kracht uit de lucht-winti's, verbonden aan moed.
• Loko Winti van de bomen en de aarde, drager van wijsheid en gezag.
• Bakru Kleine, krachtige geestwezens die kunnen beschermen of schaden.
• Wisi Kwaadaardige magie, het tegenovergestelde van obia.
• Obia Genezende en beschermende kracht, en de persoon die deze toepast.
• Winti-fjofjo Een verstoring in het contact tussen mens en de eigen winti.
• Wintiprei Een winti-ritueel waarin winti's door zang, dans en trance worden geeerd.
• Tata Opete Hoofd van het luchtpantheon; de enige winti met vrije toegang tot Anana.
• Srama De goddelijke potentie van een winti; bepaalt hoe dicht hij bij Anana staat.
• Bere De familielijn waarbinnen winti's erfelijk zijn en voorouders worden gediend.
• Boen-sé en ogri-sé De goedaardige en boosaardige kant die elke winti in zich draagt.
• Trefu Een verbod van je winti, meestal op bepaald voedsel, dat per persoon verschilt.
• Takroe-sani Lagere wezens waarin het kwade overheerst, gebruikt bij wisi.
• Luku Een raadpleging bij een lukuman of lukuvrouw, een Winti-waarzegger.
• Wasi Een ritueel kruidenbad in Winti.
• Hebi watra Een zwaar reinigingsbad dat last, hebi, wegneemt.
• Swiet watra Een zoet bad met bloemen, voor zegen en nieuwe starts.
• Prati watra Het scheidingsbad na een overlijden, zodat de yorka loslaat.
• Kra tafra Een maaltijd of bad om de kra, de ziel, te versterken.
• Tapu Spirituele bescherming in Winti, voor lichaam, huis of erf.
• Pai Een offer aan een winti.
• Sreka en teri Een winti eren, vaak door hem zijn kleding of sieraad te geven.
• Bigisma De ouderen en voorouders, die in Winti vaak in dromen spreken.
• Asi De persoon die een winti draagt; letterlijk het paard.
• Kroi In Winti het manipuleren van een partner met rituele middelen.
• Duman Een Winti-genezer en kenner van baden en rituelen.
• Kalebas Een uitgeholde kalebas, in Winti gebruikt om met water te bidden.
• Pimba Witte klei, in Winti gebruikt voor reiniging en eerbetoon.
• Poku De muziek en zang van een Winti-ceremonie.
• Leba De winti van straat en kruispunt, poortwachter en reiniger.
• Fodu Slangengeesten van de aarde, ook papa winti genoemd.
• Ingi De geesten van de inheemse volken van Suriname.
• Kotomisi De Afro-Surinaamse klederdracht van koto, jaki en angisa, en de vrouw die hem draagt.
• Angisa De gesteven, gevouwen hoofddoek bij de koto, waarvan de vouw een boodschap draagt.
• Pangi Een rechthoekige, kleurige doek die om het lijf wordt gewikkeld; in Winti kan de kleur naar een winti verwijzen.
• Apinti Een gesneden Afro-Surinaamse trommel die de winti roept en ooit boodschappen overbracht.
• Kankantri De kapokboom, in Winti een heilige boom en woonplaats van winti.

Islam

• Ru'ya De ware droom in de islamitische traditie, onderscheiden van gewone dromen.
• Ta'bir al-ru'ya De islamitische wetenschap van droomduiding.
• Hadith an-nafs De droom die voortkomt uit je eigen gedachten en zorgen.
• Ibn Sirin Achtste-eeuwse geleerde, bekendste naam in de islamitische droomduiding.
• 'Ilm Kennis; in droomduiding klassiek verbonden met helder water.
• Hulm De onrustige droom, gezien als afkomstig van influisteringen van de shaytan, niet als boodschap.
• Mubashshirat Verheugende dromen; een klassiek erkende ondersoort van de ware droom (ru'ya).
• Ru'ya sadiqa De klassieke, meer precieze term voor wat vaak kortweg “de ware droom” wordt genoemd.
• Ta'wil Het interpreteren van de diepere, verborgen betekenis achter een droombeeld, de kern van de duidingsmethode.
• Muabbir De klassieke term voor een deskundig droomduider: iemand met kennis, ervaring en een zorgvuldige werkwijze.
• Kinaya Symbolische of woordspelige taal waarmee een droombeeld naar een ander begrip verwijst.
• Adghath ahlam Verwarde, betekenisloze dromen: een Koranische term voor dromen die geen duiding verdienen.
• Istikhara Het gebed om goddelijke leiding bij een beslissing; soms, maar niet per se, gevolgd door een verhelderende droom.
• Rizq Voorziening: alles wat een mens van God toekomt, van geld tot kennis.
• Sadaqa Vrijwillige liefdadigheid in de islam; zakat is de verplichte armenbelasting.
• Tahara Reinheid, lichamelijk en ritueel, in de islam.
• Yunus De profeet die door een grote vis werd opgeslokt, in de Bijbel Jona.

Santería

• Orisha De krachten in Santería, elk met een eigen domein en eigen beelden.
• Aché De kracht die dingen laat gebeuren: levenskracht, vermogen en doorgang.
• Egun De voorouders, voortdurend aanwezig en vaak zichtbaar in dromen.
• Orí Het hoofd als zetel van bewustzijn en lot.
• Diloggún Divinatie met kaurischelpen; de manier waarop de traditie vragen beantwoordt.
• Padrino en madrina De ingewijde peetouder die je begeleidt binnen een huis.
• Regla de Ocha De naam die de traditie zelf gebruikt, naast Santería.
• Bóveda De plek in huis waar de voorouders worden herdacht.
• Yemayá De Orisha van de zee en het moederschap.
• Ochún De Orisha van zoet water, liefde en eigenwaarde.
• Changó De Orisha van donder, vuur en dans.
• Oyá De Orisha van wind, storm en verandering, en poortwachter van de begraafplaats.
• Ogún De Orisha van ijzer, werk en het vrijmaken van de weg.
• Elegguá De Orisha van de kruising, de wegen en het begin: hij opent en sluit paden.

Christelijk

• Onderscheiding Het toetsen of een droom werkelijk iets betekent, en waar het vandaan komt.
• Jozef De bijbelse droomverklaringger; het model voor duiding binnen de traditie.
• Visioen Een indringend beeld, klassiek onderscheiden van een gewone droom.
• Water en doop Water als beeld van reiniging en nieuw begin in de christelijke traditie.
• Engel Boodschapper; in de Bijbel vaak de figuur die in een droom spreekt.
• Jakobsladder De droom van Jakob over een ladder tussen aarde en hemel.
• Daniël Bijbelse profeet die de dromen van koning Nebukadnezar uitlegde.
• Openbaring Het laatste boek van de Bijbel, vol visioenen en beelden.
• Heilige Geest In het christelijk geloof de Geest van God, vaak afgebeeld als duif.
• Genade Gods onverdiende goedheid en vergeving, een kernbegrip in het christendom.

Wicca

• De vier elementen Aarde, lucht, vuur en water; het raamwerk waarmee wicca droombeelden ordent.
• Maanfasen De stand van de maan tijdens de droom, die de lezing mede bepaalt.
• Het jaarwiel De acht seizoensfeesten die de context van een droom kleuren.
• Schaduwwerk Werken met wat je liever niet ziet; dromen zijn daarin een belangrijke ingang.
• Droomdagboek De praktijk van dromen vastleggen; in wicca vaak met maanstand erbij.
• Samhain Het feest eind oktober waarop de doden worden herdacht en de grens tussen de werelden dun is.
• Beltane Het lentefeest op 1 mei van vruchtbaarheid, vuur en verbintenis.
• Handvasting De wiccaanse huwelijksceremonie, waarbij de handen worden samengebonden.
• Wiccaanse Rede De leefregel van wicca: doe wat je wilt, zolang het niemand schaadt.
• Hekate Godin van kruispunten, drempels en de nacht, vaak vergezeld door honden.

Hindoeïsme

• Pitri De overleden voorouders in het hindoeïsme, die met rituelen worden herdacht.
• Agni De Vedische god van het vuur, boodschapper tussen mensen en goden.
• Naga Slangachtige wezens in het hindoeïsme, bewakers van water en schatten.
• Atman Het ware, onsterfelijke zelf in het hindoeïsme.
• Pandit Een hindoeïstische geestelijke of geleerde die rituelen leidt en raad geeft.
• Karma De wet van oorzaak en gevolg: daden hebben gevolgen, in dit leven en volgende.
• Samsara De kringloop van geboorte, dood en wedergeboorte.
• Shraddha Het hindoeïstische ritueel ter herdenking van de overleden voorouders.
• Ayurveda De klassieke Indiase geneeskunde, die ook dromen naar hun oorsprong indeelt.
• Kundalini In de yogatraditie de opgerolde levensenergie aan de basis van de ruggengraat.

Boeddhisme

• Droomyoga Een Tibetaans-boeddhistische oefening om de droom te herkennen als droom.
• Milindapañha Een klassieke boeddhistische tekst die zes oorzaken van dromen noemt.
• Bardo In het Tibetaanse boeddhisme de tussentoestand na de dood.
• Mara In het boeddhisme de verpersoonlijking van begeerte, angst en dood.
• Maranasati Het overdenken van de dood, een boeddhistische oefening in aandacht.
• Dukkha Lijden of onbevredigdheid, het eerste van de vier edele waarheden.
• Anicca Vergankelijkheid: alles wat ontstaat, vergaat weer.
• Sangha De boeddhistische gemeenschap van beoefenaars.
• Metta Liefdevolle vriendelijkheid: de oefening om jezelf en anderen goeds toe te wensen.

Jodendom

• Talmoed Het grote rabbijnse werk van wet, uitleg en gesprek, na de Hebreeuwse Bijbel de belangrijkste joodse tekst.
• Hatavat chalom Het joodse gebruik om een nare droom ten goede te keren, samen met drie mensen.
• Ta'anit chalom Een vasten na een zeer verontrustende droom.
• Kaddisj Het joodse gebed dat rouwenden zeggen ter nagedachtenis van een overledene.
• Jahrzeit De jaarlijkse sterfdag van een overledene, met een kaars en het Kaddisj.
• Tesjoeva Inkeer of terugkeer: erkennen wat je verkeerd deed en het goede weer oppakken.
• Mikwe Het joodse rituele bad, voor reiniging en overgangen.
• Ayin hara Het boze oog: de kwade blik van afgunst, waartegen in joodse volkstraditie bescherming wordt gezocht.

Zhou Gong

• Zhou Gong Jie Meng Het bekendste Chinese droomboek, genoemd naar hertog Zhou.
• Taimeng Een droom die een zwangerschap zou aankondigen of iets over het kind zou vertellen.
• Zhuangzi Daoïstische denker, bekend van de vlinderdroom.
• Feng shui De Chinese leer van de inrichting van huis en omgeving, voor harmonie en voorspoed.
• Vijf fasen De Chinese ordening van hout, vuur, aarde, metaal en water.
• Yin en yang De twee tegengestelde en aanvullende krachten in het Chinese denken.

Akan

• Sankofa Adinkra-symbool van een vogel die achterom kijkt: ga terug en haal wat je vergat.
• Anansi (Kwaku Ananse) De slimme spin uit de Akan-verhalen, die via de slavernij ook in Suriname en het Caribisch gebied bekend werd.
• Nsamanfo De voorouders in de Akan-traditie, die de familie raad geven, waarschuwen en beschermen.
• Sunsum De geest of persoonlijkheid van een mens in de Akan-traditie; die zou tijdens de slaap kunnen reizen.
• Adinkra De symbolen van de Akan, elk met een eigen spreekwoord of gedachte.
• Ɔkra De ziel die Onyame bij de geboorte geeft en die de bestemming (nkrabea) draagt; de oorsprong van de Winti-kra.
• Onyame De schepper en oppergod in de Akan-traditie.
• Abosom De goden van de Akan, kinderen van Onyame, wonend in rivieren, meren en bossen.
• Asase Yaa De aarde als godin bij de Akan, na Onyame als tweede aangeroepen.
• Adae (Akwasidae) De heilige rustdag van de Akan-kalender, waarop de voorouders worden geëerd.
• Gye Nyame Adinkra-symbool "behalve God": de oppermacht van Onyame.
• Nyame Dua Adinkra-symbool "boom van God": het altaar van Onyame, teken van zijn aanwezigheid.
• Denkyem Adinkra-symbool van de krokodil: aanpassingsvermogen.
• Funtunfunefu Denkyemfunefu Adinkra-symbool van twee krokodillen met één maag: eenheid in verschil.
• Dwennimmen Adinkra-symbool van ramshoorns: nederigheid samen met kracht.
• Adinkrahene Het "hoofd" van de Adinkra-symbolen: grootheid, charisma en leiderschap.
• Akoma Adinkra-symbool van het hart: geduld en verdraagzaamheid.
• Eban Adinkra-symbool van de omheining: liefde, veiligheid en geborgenheid.
• Mmusuyidee Adinkra-symbool "wat ongeluk wegneemt": voorspoed en heiligheid.
• Nkyinkyim Adinkra-symbool van het kronkelen: initiatief, veerkracht en het bochtige pad van het leven.
• Aya Adinkra-symbool van de varen: volharding en vindingrijkheid.
• Duafe Adinkra-symbool van de houten kam: schoonheid, zorg en goed gedrag.
• Hye Won Hye Adinkra-symbool "wat niet verbrandt": onvergankelijkheid en volharding.
• Osram ne Nsoromma Adinkra-symbool van de maan en de ster: trouwe liefde en harmonie.
• Mpatapo Adinkra-symbool van de knoop van verzoening: vrede sluiten na ruzie.
• Bese Saka Adinkra-symbool van een zak kolanoten: overvloed, macht en eenheid.
• Fawohodie Adinkra-symbool van onafhankelijkheid: vrijheid, met de verantwoordelijkheid die erbij hoort.

Vodou

• Lwa De geesten van de Haïtiaanse vodou, elk met een eigen karakter, domein en tekens.
• Papa Legba De lwa van de poort en het kruispunt, die in elke ceremonie als eerste wordt gegroet.
• Erzulie De familie van lwa van liefde en moederschap: Erzulie Freda en Erzulie Dantò.
• Damballa De oude lwa van de witte slang: wijsheid, rust, zuiverheid en water.
• Gede De familie van lwa van de doden, onder leiding van Baron Samedi: humor aan de grens van leven en dood.
• Gwo bonanj en ti bonanj De twee zielsdelen in de vodou: de grote goede engel die in de slaap reist, en de kleine goede engel, het geweten.
• Ogou De lwa van ijzer, vuur, werk en strijd.
• Houngan en manbo Priester en priesteres in de Haïtiaanse vodou.
• Vèvè Het getekende symbool van een lwa, gemaakt met maïsmeel op de grond.
• Lakou Het familieerf in Haïti, waar de lwa van de familie over generaties worden gediend.
• Agwe De lwa van de zee, schepen en wie de zee oversteekt.
• Mami Wata Watergeest die in grote delen van West- en Centraal-Afrika en de diaspora wordt vereerd: schoonheid, rijkdom en het water.