Mikwe

Het joodse rituele bad, voor reiniging en overgangen.

Een mikwe, ook mikve geschreven, is een ritueel bad in het jodendom. Het is gevuld met natuurlijk water, zoals regenwater of bronwater, en is zo gebouwd dat iemand er helemaal in kan onderdompelen. Het woord betekent verzameling, naar het vers in Genesis waarin God de verzameling van de wateren zee noemt.

Onderdompeling in de mikwe, tevila, markeert een overgang van de ene staat naar de andere. Vrouwen dompelen onder na hun menstruatie volgens de wetten van nidda, bruiden voor hun huwelijk, en bekeerlingen als laatste stap van hun overgang naar het jodendom. Veel mannen gaan voor Jom Kipoer of zelfs wekelijks voor de sjabbat. Ook nieuwe metalen en glazen keukengerei worden traditioneel ondergedompeld.

Belangrijk is dat het niet om lichamelijke hygiëne gaat: wie onderdompelt, is al schoon. Het gaat om een geestelijke overgang, een beeld van hernieuwing. Sommige uitleggers verbinden de mikwe met de baarmoeder, of met de wateren van de schepping, waaruit het leven voortkwam.

In Nederland zijn mikwes onder meer te vinden in Amsterdam, en archeologen hebben overal in Europa oude mikwes gevonden, als teken van eeuwenoude joodse gemeenschappen.

Een mikwe moet volgens de halacha een minimale hoeveelheid natuurlijk water bevatten, veertig sea, en mag niet gevuld worden met water dat door vaten is aangevoerd.

Voor dromen is de mikwe een krachtig beeld. Een droom over onderdompelen in helder water, over een nieuwe start na afstand of rouw, of over een drempel die je overgaat, kan in de joodse traditie in dat licht gelezen worden: niet als reiniging van vuil, maar als hernieuwing. Op Dreamkin verwijzen joodse lezingen van waterdromen soms naar de mikwe.