Oyá

De Orisha van wind, storm en verandering, en poortwachter van de begraafplaats.

Oyá is de Orisha van wind, stormen en plotselinge verandering. Ze wordt ook verbonden met de poort van de begraafplaats en met de overgang tussen leven en dood.

Oyá is een krijgster en een van de weinige vrouwelijke orisha's die in de patakí zelf ten strijde trekt, vaak aan de zijde van Changó, met wie ze getrouwd is. Ze beheerst de wind, de wervelstorm en ook de bliksem, en ze wordt afgebeeld met een vliegenmepper van paardenhaar, de iruke, en soms met een zwaard. Haar getal is negen en haar kleuren zijn wijnrood of veelkleurig, als de kleuren van de markt, die ook onder haar hoede valt. In Cuba wordt ze verbonden met de Virgen de la Candelaria en met Santa Teresa.

Als hoeder van de poort van de begraafplaats begeleidt Oyá de overgang tussen leven en dood, en ze staat in nauwe verbinding met de egun. Daarom wordt ze niet alleen met storm, maar ook met afscheid en transformatie verbonden: zij ruimt op wat oud is, zodat het nieuwe kan komen. Een droom over een wervelwind, een markt of een begraafplaatspoort wordt in dat licht gelezen.

In de Yoruba-traditie is Oyá ook de godin van de rivier de Niger, die in het Yoruba Odò Oya heet. In de patakí wordt verteld dat zij proefde van het geheim van Changó's vuur en zo de bliksem kreeg, en dat zij, anders dan Changó, niet bang is voor de doden. Wie haar kent, noemt haar een van de krachtigste orisha's: zacht als een briesje, fel als een storm.

Dromen over storm, harde wind of begraafplaatsen worden in Santería soms met Oyá verbonden. De traditie leest zulke beelden als verandering die al gaande is, en laat de conclusie aan divinatie over.