Angisa

De gesteven, gevouwen hoofddoek bij de koto, waarvan de vouw een boodschap draagt.

De angisa, ook anyisa genoemd, is de hoofddoek die Creoolse vrouwen in Suriname bij de koto dragen. Het is een vierkante doek van katoen, vaak geruit of bedrukt, die plankhard wordt gesteven, van oudsher met stijfsel van cassave, en daarna in een vaste vorm wordt gevouwen. De stijve plooien blijven rechtop staan, waardoor een angisa van ver herkenbaar is.

Het vouwen is een ambacht dat mondeling wordt doorgegeven en nog steeds wordt onderwezen. Elke vouw heeft een naam en een betekenis. Tijdens de slavernij, toen vrij spreken gevaarlijk was, werd de angisa een manier om zonder woorden iets te zeggen: over een stemming, over iemand in de buurt, over een gebeurtenis in de familie. Er bestaan vouwen die een spreekwoord, een odo, uitdrukken, en vouwen die een waarschuwing of een levenswijsheid doorgeven. Een van de bekendste staat bekend als 'laat ze maar praten'.

Ook bij bijzondere momenten hoort een eigen angisa. Zo werd voor de honderdste herdenking van de afschaffing van de slavernij in 1963 een speciale vouw gemaakt. Wie een angisa kan lezen, ziet dus meer dan een hoofddoek: een zin, een gemoedstoestand, een herinnering.

In dromen wordt een angisa daarom vaak gelezen als een boodschap die niet hardop wordt uitgesproken. Droom je van een vrouw met een angisa, dan is de vraag wat ze zonder woorden duidelijk wilde maken. Een angisa die iemand voor je vouwt, kan gelezen worden als zorg of als voorbereiding op een belangrijk moment; een angisa die losraakt of verfomfaaid is, als iets wat niet meer netjes kan worden gezegd of gedragen. Voor veel Surinaamse lezers verbindt een angisa in een droom je ook met de oudere vrouwen in je familie. Het blijven mogelijkheden: wat de droom voor jou betekent, weet jij of je familie beter dan een uitleg van buiten.