Takroe-sani
Lagere wezens waarin het kwade overheerst, gebruikt bij wisi.
Takroe-sani zijn de lagere bovennatuurlijke wezens waarin het kwade aspect overheerst boven het goede.
Zij worden gezien als de instrumenten waarmee wisi, schadelijke magie, wordt bedreven. Een wisi-man kan zich van hen bedienen.
De traditie is hier voorzichtig mee. Niet elke nachtmerrie of tegenslag wijst op takroe-sani, en die conclusie hoort bij een gesprek met iemand met kennis van zaken, niet bij een artikel.
Verwante begrippen
- Kra De ziel of levenskracht van een mens in de Winti-traditie.
- Yorka De geest van een overledene; in dromen vaak een bezoek van een voorouder.
- Winti Zowel de Surinaamse spirituele traditie als de krachten die daarin worden erkend.
- Apuku Bos en natuurgeesten, vaak verbonden aan bomen, dieren en wilde plaatsen.
- Mama Aisa Godin van de aarde en hoofd van alle winti-pantheons.
- Anana De Schepper in de Winti-traditie, oorsprong van alle winti's.
- Djodjo De bovennatuurlijke ouders die je vanaf je geboorte beschermen.
- Tata Bosoe Hoofd van de water-winti's, heerser over rivieren, kreken en zee.
- Kromanti Krijgshaftige, beschermende kracht uit de lucht-winti's, verbonden aan moed.
- Loko Winti van de bomen en de aarde, drager van wijsheid en gezag.
- Bakru Kleine, krachtige geestwezens die kunnen beschermen of schaden.
- Wisi Kwaadaardige magie, het tegenovergestelde van obia.
- Obia Genezende en beschermende kracht, en de persoon die deze toepast.
- Winti-fjofjo Een verstoring in het contact tussen mens en de eigen winti.
- Wintiprei Een winti-ritueel waarin winti's door zang, dans en trance worden geeerd.
- Tata Opete Hoofd van het luchtpantheon; de enige winti met vrije toegang tot Anana.
- Srama De goddelijke potentie van een winti; bepaalt hoe dicht hij bij Anana staat.
- Bere De familielijn waarbinnen winti's erfelijk zijn en voorouders worden gediend.
- Boen-sé en ogri-sé De goedaardige en boosaardige kant die elke winti in zich draagt.
- Trefu Een verbod van je winti, meestal op bepaald voedsel, dat per persoon verschilt.
- Luku Een raadpleging bij een lukuman of lukuvrouw, een Winti-waarzegger.
- Wasi Een ritueel kruidenbad in Winti.
- Hebi watra Een zwaar reinigingsbad dat last, hebi, wegneemt.
- Swiet watra Een zoet bad met bloemen, voor zegen en nieuwe starts.
- Prati watra Het scheidingsbad na een overlijden, zodat de yorka loslaat.
- Kra tafra Een maaltijd of bad om de kra, de ziel, te versterken.
- Tapu Spirituele bescherming in Winti, voor lichaam, huis of erf.
- Pai Een offer aan een winti.
- Sreka en teri Een winti eren, vaak door hem zijn kleding of sieraad te geven.
- Bigisma De ouderen en voorouders, die in Winti vaak in dromen spreken.
- Asi De persoon die een winti draagt; letterlijk het paard.
- Kroi In Winti het manipuleren van een partner met rituele middelen.
- Duman Een Winti-genezer en kenner van baden en rituelen.
- Kalebas Een uitgeholde kalebas, in Winti gebruikt om met water te bidden.
- Pimba Witte klei, in Winti gebruikt voor reiniging en eerbetoon.
- Poku De muziek en zang van een Winti-ceremonie.
- Leba De winti van straat en kruispunt, poortwachter en reiniger.
- Fodu Slangengeesten van de aarde, ook papa winti genoemd.
- Ingi De geesten van de inheemse volken van Suriname.
- Kotomisi De Afro-Surinaamse klederdracht van koto, jaki en angisa, en de vrouw die hem draagt.
- Angisa De gesteven, gevouwen hoofddoek bij de koto, waarvan de vouw een boodschap draagt.
- Pangi Een rechthoekige, kleurige doek die om het lijf wordt gewikkeld; in Winti kan de kleur naar een winti verwijzen.
- Apinti Een gesneden Afro-Surinaamse trommel die de winti roept en ooit boodschappen overbracht.
- Kankantri De kapokboom, in Winti een heilige boom en woonplaats van winti.