Wintiprei
Een winti-ritueel waarin winti's door zang, dans en trance worden geeerd.
Een wintiprei is een ceremonie waarin de winti's met zang, trommelritmes en dans worden geëerd. Prei betekent spel of feest: het is een bijeenkomst van een familie of gemeenschap, vaak de hele nacht, waarin de winti's worden aangeroepen, ontvangen en bedankt. Zo'n viering kan worden gehouden bij een bijzondere gebeurtenis, ter ere van de voorouders, of omdat een winti erom vraagt.
De muziek staat centraal. Iedere winti heeft eigen liederen en ritmes, gespeeld op trommels zoals de apinti. Volgens de gebruikelijke volgorde worden eerst de aardegoden aangeroepen, met Mama Aisa voorop, en daarna de andere pantheons. Deelnemers dragen vaak kleding in de kleuren die bij een winti horen.
Tijdens een wintiprei kan een deelnemer door een winti gedragen worden: de winti komt op iemand, zoals beoefenaars zeggen. De persoon gedraagt zich dan anders, spreekt of beweegt op de manier van die winti. Ervaren begeleiders letten erop dat dit in goede banen verloopt.
Dromen over trommels, dans, een nachtelijke bijeenkomst of een feest waarin de sfeer omslaat, worden binnen de traditie soms met deze context in verband gebracht. Ook een droom waarin je een lied hoort dat je niet kent, of waarin mensen in bepaalde kleuren samenkomen, kan zo gelezen worden. Beoefenaars kijken dan welke winti erbij hoort en wat er gevraagd wordt.
Een wintiprei is geen bijeenkomst die je zelf organiseert op basis van een droom. Die hoort bij een gemeenschap en bij mensen die weten wat ze doen. Dreamkin schrijft geen rituelen voor; wie na een droom vragen heeft, bespreekt die bij voorkeur binnen de eigen familie of met een ervaren beoefenaar.
Verwante begrippen
- Kra De ziel of levenskracht van een mens in de Winti-traditie.
- Yorka De geest van een overledene; in dromen vaak een bezoek van een voorouder.
- Winti Zowel de Surinaamse spirituele traditie als de krachten die daarin worden erkend.
- Apuku Bos en natuurgeesten, vaak verbonden aan bomen, dieren en wilde plaatsen.
- Mama Aisa Godin van de aarde en hoofd van alle winti-pantheons.
- Anana De Schepper in de Winti-traditie, oorsprong van alle winti's.
- Djodjo De bovennatuurlijke ouders die je vanaf je geboorte beschermen.
- Tata Bosoe Hoofd van de water-winti's, heerser over rivieren, kreken en zee.
- Kromanti Krijgshaftige, beschermende kracht uit de lucht-winti's, verbonden aan moed.
- Loko Winti van de bomen en de aarde, drager van wijsheid en gezag.
- Bakru Kleine, krachtige geestwezens die kunnen beschermen of schaden.
- Wisi Kwaadaardige magie, het tegenovergestelde van obia.
- Obia Genezende en beschermende kracht, en de persoon die deze toepast.
- Winti-fjofjo Een verstoring in het contact tussen mens en de eigen winti.
- Tata Opete Hoofd van het luchtpantheon; de enige winti met vrije toegang tot Anana.
- Srama De goddelijke potentie van een winti; bepaalt hoe dicht hij bij Anana staat.
- Bere De familielijn waarbinnen winti's erfelijk zijn en voorouders worden gediend.
- Boen-sé en ogri-sé De goedaardige en boosaardige kant die elke winti in zich draagt.
- Trefu Een verbod van je winti, meestal op bepaald voedsel, dat per persoon verschilt.
- Takroe-sani Lagere wezens waarin het kwade overheerst, gebruikt bij wisi.
- Luku Een raadpleging bij een lukuman of lukuvrouw, een Winti-waarzegger.
- Wasi Een ritueel kruidenbad in Winti.
- Hebi watra Een zwaar reinigingsbad dat last, hebi, wegneemt.
- Swiet watra Een zoet bad met bloemen, voor zegen en nieuwe starts.
- Prati watra Het scheidingsbad na een overlijden, zodat de yorka loslaat.
- Kra tafra Een maaltijd of bad om de kra, de ziel, te versterken.
- Tapu Spirituele bescherming in Winti, voor lichaam, huis of erf.
- Pai Een offer aan een winti.
- Sreka en teri Een winti eren, vaak door hem zijn kleding of sieraad te geven.
- Bigisma De ouderen en voorouders, die in Winti vaak in dromen spreken.
- Asi De persoon die een winti draagt; letterlijk het paard.
- Kroi In Winti het manipuleren van een partner met rituele middelen.
- Duman Een Winti-genezer en kenner van baden en rituelen.
- Kalebas Een uitgeholde kalebas, in Winti gebruikt om met water te bidden.
- Pimba Witte klei, in Winti gebruikt voor reiniging en eerbetoon.
- Poku De muziek en zang van een Winti-ceremonie.
- Leba De winti van straat en kruispunt, poortwachter en reiniger.
- Fodu Slangengeesten van de aarde, ook papa winti genoemd.
- Ingi De geesten van de inheemse volken van Suriname.
- Kotomisi De Afro-Surinaamse klederdracht van koto, jaki en angisa, en de vrouw die hem draagt.
- Angisa De gesteven, gevouwen hoofddoek bij de koto, waarvan de vouw een boodschap draagt.
- Pangi Een rechthoekige, kleurige doek die om het lijf wordt gewikkeld; in Winti kan de kleur naar een winti verwijzen.
- Apinti Een gesneden Afro-Surinaamse trommel die de winti roept en ooit boodschappen overbracht.
- Kankantri De kapokboom, in Winti een heilige boom en woonplaats van winti.