Kankantri

De kapokboom, in Winti een heilige boom en woonplaats van winti.

De kankantri is de kapokboom, Ceiba pentandra, een van de grootste bomen van het Surinaamse bos. Hij valt op door zijn rechte, hoge stam, een brede kroon en enorme plankwortels die als muren uit de grond oprijzen. Een oude kankantri kan boven het hele bos uitsteken en is van ver te zien.

In Winti geldt de kankantri als een heilige boom. Veel beoefenaars zien hem als woonplaats van winti, en hij wordt vaak verbonden met de winti van de aarde en de bomen, zoals Loko. Daarom wordt een kankantri met respect benaderd. Het omhakken ervan zonder de juiste zorg wordt als gevaarlijk gezien: volgens een wijdverbreid geloof brengt het ongeluk over wie het doet. Bij sommige bomen worden offers gebracht of worden doeken om de stam gebonden.

Die eerbied staat niet op zichzelf. In West-Afrika wordt dezelfde boom op veel plaatsen als heilig gezien, en ook in andere Afro-Caribische tradities heeft hij een bijzondere plaats: in het Cubaanse Santería als de ceiba, in het Haïtiaanse Vodou als de mapou. Over de oceaan heen bleef de boom een plek waar hemel, aarde en voorouders elkaar raken.

In dromen wordt een kankantri in een Surinaamse lezing vaak gelezen als iets wat groter en ouder is dan jijzelf: de familie, de voorouders, een kracht die draagt. Schuilen tussen de plankwortels kan gaan over bescherming en geborgenheid; een kankantri die omvalt of wordt gekapt, over de angst dat een band of een traditie verloren gaat. Een droom waarin je bij zo'n boom iemand ontmoet, wordt soms als een ontmoeting met een voorouder of een winti gelezen, maar dat blijft een mogelijkheid. Dreamkin legt dromen uit als mogelijkheden en schrijft geen offers of rituelen voor.