Gye Nyame
Adinkra-symbool "behalve God": de oppermacht van Onyame.
Gye Nyame is het bekendste Adinkra-symbool van de Akan in Ghana. De woorden betekenen behalve God, of uitgezonderd God, en het symbool drukt de oppermacht en alomtegenwoordigheid van Onyame, de schepper, uit. Een veelgehoorde uitleg verbindt het met een gezegde over de schepping: niemand zag het begin en niemand zal het einde zien, behalve God. Een andere lezing is eenvoudiger: ik vrees niets en niemand, behalve God.
De vorm is een krullende, bijna spiraalvormige figuur, met een middenas en ronde armen aan weerszijden. Zoals andere Adinkra-symbolen werd het eerst op stof gedrukt met stempels gesneden uit kalebas, en het wordt nog altijd met de hand gestempeld in Ntonso, de plaats bij Kumasi die bekendstaat om Adinkra-stof. Vandaag is Gye Nyame overal in Ghana: op gebouwen, bussen, winkelborden, sieraden en stof. In de diaspora, van de Verenigde Staten tot Suriname en Nederland, wordt het gedragen als teken van geloof en van Afrikaanse wortels.
Adinkra-symbolen horen bij spreekwoorden, en hun betekenis is geen magie: Gye Nyame dragen beschermt op zichzelf niet, maar zegt iets over wat de drager voor waar houdt.
In dromen kan Gye Nyame verschijnen op stof gedrukt, in hout gesneden of op een muur getekend. In een Akan-lezing wordt zo'n droom meestal verbonden met vertrouwen: een herinnering dat sommige dingen buiten je macht liggen en dat je ze niet alleen hoeft te dragen. Hij komt vaak in periodes van zorg of overbelasting. Zoals elk symbool op Dreamkin wordt hij gelezen samen met de rest van de droom en je eigen leven, niet als vast teken.
Verwante begrippen
- Sankofa Adinkra-symbool van een vogel die achterom kijkt: ga terug en haal wat je vergat.
- Anansi (Kwaku Ananse) De slimme spin uit de Akan-verhalen, die via de slavernij ook in Suriname en het Caribisch gebied bekend werd.
- Nsamanfo De voorouders in de Akan-traditie, die de familie raad geven, waarschuwen en beschermen.
- Sunsum De geest of persoonlijkheid van een mens in de Akan-traditie; die zou tijdens de slaap kunnen reizen.
- Adinkra De symbolen van de Akan, elk met een eigen spreekwoord of gedachte.
- Ɔkra De ziel die Onyame bij de geboorte geeft en die de bestemming (nkrabea) draagt; de oorsprong van de Winti-kra.
- Onyame De schepper en oppergod in de Akan-traditie.
- Abosom De goden van de Akan, kinderen van Onyame, wonend in rivieren, meren en bossen.
- Asase Yaa De aarde als godin bij de Akan, na Onyame als tweede aangeroepen.
- Adae (Akwasidae) De heilige rustdag van de Akan-kalender, waarop de voorouders worden geëerd.
- Nyame Dua Adinkra-symbool "boom van God": het altaar van Onyame, teken van zijn aanwezigheid.
- Denkyem Adinkra-symbool van de krokodil: aanpassingsvermogen.
- Funtunfunefu Denkyemfunefu Adinkra-symbool van twee krokodillen met één maag: eenheid in verschil.
- Dwennimmen Adinkra-symbool van ramshoorns: nederigheid samen met kracht.
- Adinkrahene Het "hoofd" van de Adinkra-symbolen: grootheid, charisma en leiderschap.
- Akoma Adinkra-symbool van het hart: geduld en verdraagzaamheid.
- Eban Adinkra-symbool van de omheining: liefde, veiligheid en geborgenheid.
- Mmusuyidee Adinkra-symbool "wat ongeluk wegneemt": voorspoed en heiligheid.
- Nkyinkyim Adinkra-symbool van het kronkelen: initiatief, veerkracht en het bochtige pad van het leven.
- Aya Adinkra-symbool van de varen: volharding en vindingrijkheid.
- Duafe Adinkra-symbool van de houten kam: schoonheid, zorg en goed gedrag.
- Hye Won Hye Adinkra-symbool "wat niet verbrandt": onvergankelijkheid en volharding.
- Osram ne Nsoromma Adinkra-symbool van de maan en de ster: trouwe liefde en harmonie.
- Mpatapo Adinkra-symbool van de knoop van verzoening: vrede sluiten na ruzie.
- Bese Saka Adinkra-symbool van een zak kolanoten: overvloed, macht en eenheid.
- Fawohodie Adinkra-symbool van onafhankelijkheid: vrijheid, met de verantwoordelijkheid die erbij hoort.