Denkyem
Adinkra-symbool van de krokodil: aanpassingsvermogen.
Denkyem is het Twi-woord voor krokodil, en de naam van een Adinkra-symbool voor aanpassingsvermogen. Het spreekwoord erachter zegt dat de krokodil in het water leeft, maar toch lucht ademt. Hij hoort bij twee werelden en is in beide thuis, en dat is de eigenschap die het symbool eert: het vermogen je aan te passen aan de omstandigheden zonder te verliezen wie je bent.
Het symbool toont een gestileerde krokodil van bovenaf gezien, met zijn lange lijf, poten en staart in een paar krachtige lijnen. Het wordt op Adinkra-stof gedrukt, in hout gesneden en in messing gegoten, en verschijnt vaak samen met Funtunfunefu Denkyemfunefu, de twee krokodillen die één maag delen.
Voor de Akan is de krokodil niet alleen een gevaarlijk dier. Rivieren en meren zijn de woonplaats van abosom, de goden van de Akan, en de krokodil die erin leeft wordt gerespecteerd; op sommige plaatsen gelden krokodillen als heilig en mogen ze geen kwaad worden gedaan.
Veel Ghanezen kennen het symbool uit het dagelijks leven: het staat op stoelen, op goudgewichten en op de messing figuurtjes waarmee vroeger stofgoud werd gewogen, waar spreekwoorden in kleine, herkenbare vormen werden gegoten.
In dromen geeft de Adinkra-betekenis een Akan-lezing van de krokodil een eigen kleur. Een krokodil die rustig tussen water en oever beweegt, wordt vaak gelezen als teken van aanpassingsvermogen: je leert in twee werelden te leven, misschien tussen culturen, families of rollen, en je doet dat goed. Een krokodil die dreigend lijkt, wordt genuanceerder gelezen dan als gevaar alleen: als herinnering om alert te blijven terwijl je je aanpast. Op Dreamkin heeft de krokodil een eigen symboolpagina, waar de Akan-lezing naast die van Winti, het hindoeïsme en het christendom staat.
Verwante begrippen
- Sankofa Adinkra-symbool van een vogel die achterom kijkt: ga terug en haal wat je vergat.
- Anansi (Kwaku Ananse) De slimme spin uit de Akan-verhalen, die via de slavernij ook in Suriname en het Caribisch gebied bekend werd.
- Nsamanfo De voorouders in de Akan-traditie, die de familie raad geven, waarschuwen en beschermen.
- Sunsum De geest of persoonlijkheid van een mens in de Akan-traditie; die zou tijdens de slaap kunnen reizen.
- Adinkra De symbolen van de Akan, elk met een eigen spreekwoord of gedachte.
- Ɔkra De ziel die Onyame bij de geboorte geeft en die de bestemming (nkrabea) draagt; de oorsprong van de Winti-kra.
- Onyame De schepper en oppergod in de Akan-traditie.
- Abosom De goden van de Akan, kinderen van Onyame, wonend in rivieren, meren en bossen.
- Asase Yaa De aarde als godin bij de Akan, na Onyame als tweede aangeroepen.
- Adae (Akwasidae) De heilige rustdag van de Akan-kalender, waarop de voorouders worden geëerd.
- Gye Nyame Adinkra-symbool "behalve God": de oppermacht van Onyame.
- Nyame Dua Adinkra-symbool "boom van God": het altaar van Onyame, teken van zijn aanwezigheid.
- Funtunfunefu Denkyemfunefu Adinkra-symbool van twee krokodillen met één maag: eenheid in verschil.
- Dwennimmen Adinkra-symbool van ramshoorns: nederigheid samen met kracht.
- Adinkrahene Het "hoofd" van de Adinkra-symbolen: grootheid, charisma en leiderschap.
- Akoma Adinkra-symbool van het hart: geduld en verdraagzaamheid.
- Eban Adinkra-symbool van de omheining: liefde, veiligheid en geborgenheid.
- Mmusuyidee Adinkra-symbool "wat ongeluk wegneemt": voorspoed en heiligheid.
- Nkyinkyim Adinkra-symbool van het kronkelen: initiatief, veerkracht en het bochtige pad van het leven.
- Aya Adinkra-symbool van de varen: volharding en vindingrijkheid.
- Duafe Adinkra-symbool van de houten kam: schoonheid, zorg en goed gedrag.
- Hye Won Hye Adinkra-symbool "wat niet verbrandt": onvergankelijkheid en volharding.
- Osram ne Nsoromma Adinkra-symbool van de maan en de ster: trouwe liefde en harmonie.
- Mpatapo Adinkra-symbool van de knoop van verzoening: vrede sluiten na ruzie.
- Bese Saka Adinkra-symbool van een zak kolanoten: overvloed, macht en eenheid.
- Fawohodie Adinkra-symbool van onafhankelijkheid: vrijheid, met de verantwoordelijkheid die erbij hoort.