Onyame

De schepper en oppergod in de Akan-traditie.

Onyame, ook Nyame of Onyankopɔn genoemd, is de schepper en oppergod in de Akan-traditie van Ghana en Ivoorkust. Een andere naam, Odomankoma, noemt hem de eindeloze uitvinder van alle dingen. Hij staat ver boven de wereld. Een bekend Akan-verhaal vertelt hoe hij ooit dicht bij de mensen woonde, tot een vrouw die fufu stampte steeds met haar stamper tegen de hemel sloeg, en hij zich terugtrok naar waar hij nu is.

Die afstand bepaalt hoe hij wordt geëerd. Onyame heeft weinig tempels en geen eigen priesters, zoals de abosom die wel hebben. Mensen spreken hem rechtstreeks aan, en op veel oudere erven stond een Nyame Dua, een gevorkte paal met een vat water, als zijn altaar. Bij een plengoffer wordt hij als eerste aangeroepen, vóór Asase Yaa, de abosom en de voorouders. Het Adinkra-symbool Gye Nyame, behalve God, drukt zijn oppermacht uit en is een van de meest gebruikte symbolen in Ghana.

Onyame geeft ieder mens bij de geboorte de ɔkra, de ziel, samen met nkrabea, de bestemming die die persoon meedraagt. In die zin begint elk leven bij hem.

In dromen verschijnt Onyame zelden als figuur. In het Akan-denken bereikt zijn wil mensen meestal via de abosom en de voorouders, niet van aangezicht tot aangezicht. Dromen van een wijde heldere hemel, van licht of van regen na een lange droge tijd worden soms gevoeld als een teken van zijn zegen, maar daar is geen vaste regel voor. Een droom die over God lijkt te spreken, breng je in de traditie eerder bij een oudere of een ɔkɔmfo dan dat je hem alleen uitlegt.