Ɔkra
De ziel die Onyame bij de geboorte geeft en die de bestemming (nkrabea) draagt; de oorsprong van de Winti-kra.
De ɔkra is in de Akan-traditie de ziel van een mens: een vonk van Onyame, de schepper, die bij de geboorte in het lichaam komt en bij de dood naar God terugkeert. De ɔkra is het diepste en meest goddelijke deel van een mens, en maakt iemand tot een levend wezen.
Volgens de traditie neemt de ɔkra voor de geboorte afscheid van God en krijgt dan de nkrabea mee, de bestemming voor dit leven. Die bestemming bepaalt de grote lijnen, al laat ze volgens veel Akan-denkers ruimte voor eigen keuzes en inzet. Een bekend spreekwoord zegt dat niemand een ander zijn bestemming kan geven. Wie steeds tegenslag heeft, zou soms zijn nkrabea willen veranderen, en daarover bestaan veel verhalen.
Een zichtbaar teken van de ɔkra zijn de kra-namen, de namen naar de dag van de week waarop iemand is geboren. Elke dag heeft een eigen ɔkra en eigen eigenschappen: Kwasi en Akosua voor zondag, Kwadwo en Adwoa voor maandag, Kwabena en Abena voor dinsdag, Kwaku en Akua voor woensdag, Yaw en Yaa voor donderdag, Kofi en Afua voor vrijdag, Kwame en Ama voor zaterdag. Via de slavernij kwamen die namen naar Suriname, waar ze in Winti en de volkscultuur voortleven, samen met het begrip kra.
De ɔkra wordt onderscheiden van de sunsum, de geest of persoonlijkheid, en van mogya, het bloed van de moederlijke lijn. Waar de sunsum volgens de traditie in de slaap kan reizen, blijft de ɔkra de kern. Dromen over je eigen geboorte, je naam of een gevoel van roeping worden in de Akan-lezing soms met de ɔkra en de nkrabea verbonden.
Op Dreamkin beschrijven we deze begrippen als een manier van kijken, niet als vaststelling over iemands bestemming.
Verwante begrippen
- Sankofa Adinkra-symbool van een vogel die achterom kijkt: ga terug en haal wat je vergat.
- Anansi (Kwaku Ananse) De slimme spin uit de Akan-verhalen, die via de slavernij ook in Suriname en het Caribisch gebied bekend werd.
- Nsamanfo De voorouders in de Akan-traditie, die de familie raad geven, waarschuwen en beschermen.
- Sunsum De geest of persoonlijkheid van een mens in de Akan-traditie; die zou tijdens de slaap kunnen reizen.
- Adinkra De symbolen van de Akan, elk met een eigen spreekwoord of gedachte.
- Onyame De schepper en oppergod in de Akan-traditie.
- Abosom De goden van de Akan, kinderen van Onyame, wonend in rivieren, meren en bossen.
- Asase Yaa De aarde als godin bij de Akan, na Onyame als tweede aangeroepen.
- Adae (Akwasidae) De heilige rustdag van de Akan-kalender, waarop de voorouders worden geëerd.
- Gye Nyame Adinkra-symbool "behalve God": de oppermacht van Onyame.
- Nyame Dua Adinkra-symbool "boom van God": het altaar van Onyame, teken van zijn aanwezigheid.
- Denkyem Adinkra-symbool van de krokodil: aanpassingsvermogen.
- Funtunfunefu Denkyemfunefu Adinkra-symbool van twee krokodillen met één maag: eenheid in verschil.
- Dwennimmen Adinkra-symbool van ramshoorns: nederigheid samen met kracht.
- Adinkrahene Het "hoofd" van de Adinkra-symbolen: grootheid, charisma en leiderschap.
- Akoma Adinkra-symbool van het hart: geduld en verdraagzaamheid.
- Eban Adinkra-symbool van de omheining: liefde, veiligheid en geborgenheid.
- Mmusuyidee Adinkra-symbool "wat ongeluk wegneemt": voorspoed en heiligheid.
- Nkyinkyim Adinkra-symbool van het kronkelen: initiatief, veerkracht en het bochtige pad van het leven.
- Aya Adinkra-symbool van de varen: volharding en vindingrijkheid.
- Duafe Adinkra-symbool van de houten kam: schoonheid, zorg en goed gedrag.
- Hye Won Hye Adinkra-symbool "wat niet verbrandt": onvergankelijkheid en volharding.
- Osram ne Nsoromma Adinkra-symbool van de maan en de ster: trouwe liefde en harmonie.
- Mpatapo Adinkra-symbool van de knoop van verzoening: vrede sluiten na ruzie.
- Bese Saka Adinkra-symbool van een zak kolanoten: overvloed, macht en eenheid.
- Fawohodie Adinkra-symbool van onafhankelijkheid: vrijheid, met de verantwoordelijkheid die erbij hoort.