Asase Yaa
De aarde als godin bij de Akan, na Onyame als tweede aangeroepen.
Asase Yaa is de aarde, bij de Akan geëerd als godin. Haar naam verbindt asase, aarde, met Yaa, de naam voor een meisje dat op donderdag is geboren, en in veel Akan-gebieden is donderdag haar dag: het land rust en wordt niet bewerkt. Bij de Fante heet ze Asase Efua, en haar dag is vrijdag. Bij een plengoffer wordt ze als tweede aangeroepen, direct na Onyame, en de drank wordt uitgegoten op de grond die zij is.
Asase Yaa wordt niet in heiligdommen met priesters gediend, zoals de abosom. Ze is overal aanwezig waar mensen wonen, boeren en begraven. Ze geeft de oogst, en ze ontvangt de doden. Een graf wordt in haar gedolven, en een belangrijke eed kan worden gezworen op de aarde zelf. Omdat zij de doden draagt, is ze nauw verbonden met de voorouders, de nsamanfo.
De traditie benadert haar met dankbaarheid en met zorg: wie haar taboes breekt, of onzorgvuldig bloed op het land vergiet, moet het met haar weer goedmaken.
In dromen is de aarde in een Akan-lezing een zwaar beeld. Dromen over akkers, graven in de grond, planten of oogsten, of een open graf worden met haar in gedachten gelezen. Een droom over vruchtbare grond wordt vaak gevoeld als een goed teken voor familie en werk; een droom over een graf graven wordt niet gelezen als voorspelling van de dood, maar als iets wat afgerond, betreurd of rechtgezet moet worden. Zoals altijd beschrijft Dreamkin deze lezingen zonder te voorspellen, en een oudere in de familie is de persoon om te vragen naar een droom die zwaar weegt.
Verwante begrippen
- Sankofa Adinkra-symbool van een vogel die achterom kijkt: ga terug en haal wat je vergat.
- Anansi (Kwaku Ananse) De slimme spin uit de Akan-verhalen, die via de slavernij ook in Suriname en het Caribisch gebied bekend werd.
- Nsamanfo De voorouders in de Akan-traditie, die de familie raad geven, waarschuwen en beschermen.
- Sunsum De geest of persoonlijkheid van een mens in de Akan-traditie; die zou tijdens de slaap kunnen reizen.
- Adinkra De symbolen van de Akan, elk met een eigen spreekwoord of gedachte.
- Ɔkra De ziel die Onyame bij de geboorte geeft en die de bestemming (nkrabea) draagt; de oorsprong van de Winti-kra.
- Onyame De schepper en oppergod in de Akan-traditie.
- Abosom De goden van de Akan, kinderen van Onyame, wonend in rivieren, meren en bossen.
- Adae (Akwasidae) De heilige rustdag van de Akan-kalender, waarop de voorouders worden geëerd.
- Gye Nyame Adinkra-symbool "behalve God": de oppermacht van Onyame.
- Nyame Dua Adinkra-symbool "boom van God": het altaar van Onyame, teken van zijn aanwezigheid.
- Denkyem Adinkra-symbool van de krokodil: aanpassingsvermogen.
- Funtunfunefu Denkyemfunefu Adinkra-symbool van twee krokodillen met één maag: eenheid in verschil.
- Dwennimmen Adinkra-symbool van ramshoorns: nederigheid samen met kracht.
- Adinkrahene Het "hoofd" van de Adinkra-symbolen: grootheid, charisma en leiderschap.
- Akoma Adinkra-symbool van het hart: geduld en verdraagzaamheid.
- Eban Adinkra-symbool van de omheining: liefde, veiligheid en geborgenheid.
- Mmusuyidee Adinkra-symbool "wat ongeluk wegneemt": voorspoed en heiligheid.
- Nkyinkyim Adinkra-symbool van het kronkelen: initiatief, veerkracht en het bochtige pad van het leven.
- Aya Adinkra-symbool van de varen: volharding en vindingrijkheid.
- Duafe Adinkra-symbool van de houten kam: schoonheid, zorg en goed gedrag.
- Hye Won Hye Adinkra-symbool "wat niet verbrandt": onvergankelijkheid en volharding.
- Osram ne Nsoromma Adinkra-symbool van de maan en de ster: trouwe liefde en harmonie.
- Mpatapo Adinkra-symbool van de knoop van verzoening: vrede sluiten na ruzie.
- Bese Saka Adinkra-symbool van een zak kolanoten: overvloed, macht en eenheid.
- Fawohodie Adinkra-symbool van onafhankelijkheid: vrijheid, met de verantwoordelijkheid die erbij hoort.